5 minGesprekken over geld leiden vaak tot netelige en complexe vragen
Bij de overdracht van een vermogen beperkt het gesprek zich vaak niet tot de cijfers, maar gaat het ook over de gemeenschappelijke geschiedenis, waarden, rol en toekomst van een familie. Interview met Anne Goedert, Adviseur Grote Cliënten, die families en ondernemers helpt hun vermogen in stand te houden en tegelijkertijd de lieve vrede binnen de familie te bewaren.
Wat is 'family practice'?
Het doel van onze begeleiding is families ondersteuning op maat te bieden op de momenten dat hun vermogen veranderingen ondergaat. In mijn rol als facilitator begeleid ik onze cliënten om tot structurerende beslissingen te komen: een handig plan voor de overdracht van een vermogen of een onderneming, een familiecharter, rechtvaardigheidscriteria, filantropische projecten.
We helpen de familie eerst afstand te nemen van hun overdrachtsproject, hun doelstellingen en hun 'familiesamenstelling'. Vervolgens organiseren we een gesprek tussen alle betrokkenen, niet alleen de generatie die momenteel aan het roer staat ('present gen'), maar ook de volgende ('next gen').
We roepen iedereen samen en geven hen de kans te vertellen over hun verwachtingen, behoeften en angsten ... en te luisteren naar die van de anderen. Verschillende familieleden kunnen sterk verschillende ideeën hebben. Op basis daarvan helpen we de familie om samen de oplossing te ontwikkelen waarmee de overdracht optimaal zal verlopen, zowel voor de familie als voor het vermogen, dat vaak over de generaties heen werd opgebouwd.
Hoe verloopt het eerste contact?
De eerste ontmoetingen zijn transparante uitwisselingsmomenten waarop iedereen alle bedenkingen, wensen en twijfels vrijelijk kan delen. Vervolgens zetten wij de voornemens op een rijtje, identificeren we de struikelblokken en werken we een gemeenschappelijk stappenplan uit met het oog op een gezamenlijke familiedoelstelling, waarbij rekening wordt gehouden met de belangen van elk familielid. Als de onderneming op het spel staat, geldt haar belang als kompas: als dat een gevoelig onderwerp is binnen de familie, treden we op als moderator. Wij blijven betrokken tot bij de implementatie van de genoteerde actiepunten, waarbij we soms ook een familiecharter opstellen, en de familie, indien nodig, naar onze programma's leiden.
Ik probeer te vertrekken vanuit een gemeenschappelijke diagnose en enkele eerste concrete stappen: wie is er betrokken bij de planning? In welk kader? Op welke termijn?
Met welke gevoelige punten wordt u geconfronteerd bij uw ontmoetingen met families?
Ik denk bijvoorbeeld aan 'beroving': een situatie waarin het geld of de status uiteindelijk zwaarder doorwegen dan de voorkeur van de personen. Dat is vaak te wijten aan de verlegenheid om over rechtvaardigheid te spreken, aan de angst om kinderen hun vrijheid te ontnemen, aan de verleiding om schenkingen te misbruiken. Om dat gevoel te temperen, is het belangrijk de verwachtingen te kaderen en de thema's te splitsen: wat heeft er betrekking op het vermogen of een onderneming (voortbestaan, bestuur), wat op de familie (waarden, rechtvaardigheid) en wat op de gespreksregels binnen de familie (wie praat er met wie, wanneer en op welke manier).
Biedt u ook begeleiding aan bij de overdracht van ondernemingen? Zo ja, welke zijn de voornaamste lessen die u daaruit hebt getrokken?
Een overdracht is veeleer een proces dan een handeling. In de succesvolle dossiers zien we drie factoren terugkomen:
- anticipatie (op tijd beginnen, uitleggen);
- expliciete context (rollen, regels, rechtvaardigheidscriteria);
- en een realistische termijn (afgesproken fases, periodieke herzieningen).
De volgende generatie wordt betrokken bij dat proces. Via onze programma's voor de next gen pakken we de opvolging geleidelijk, gestructureerd en ongedwongen aan. Concreet gaat het om een combinatie van persoonlijke ontwikkeling, opleidingen, getuigenissen van ondernemers met familiebedrijven en gesprekken met gelijken. Bij onze begeleiding bepalen we onder meer de voorwaarden voor toegang tot de onderneming, een integratietraject en regelmatige uitwisselingen tussen de verschillende generaties over hun ervaringen. De kwaliteit van de dialoog is bepalend: op basis van vertrouwen, een gemeenschappelijke taal, gedeelde informatie en duidelijke verslagen kan de familie aan de slag met dat wat niet wordt gezegd.
Ten slotte moeten de voornemens en de beschikbare mechanismen op elkaar worden afgestemd: vennotenakkoorden, de implementatie van bestuursorganen, cessies en schenkingen hebben enkel zin als ze het familieproject en het voortbestaan van de onderneming mogelijk maken. Met een duidelijk tijdsschema en lichte aansturing wordt alles duidelijk en smelten de spanningen weg: de beslissing zorgt voor gemoedsrust bij alle belanghebbenden, ook buiten de familie, en maakt het mogelijk om weer vrij te handelen. Net omdat de voorbereiding van de overdrachtsfases goed georganiseerd is, blijft de lieve vrede in de familie bewaard.
Met een duidelijk tijdsschema en lichte aansturing wordt alles duidelijk en smelten de spanningen weg: de beslissing schenkt iedereen gemoedsrust, ook buiten de familie, en maakt het mogelijk om weer vrij te handelen.
Wanneer is filantropie een nuttig hulpmiddel?
Als ze het doel van het geld duidelijk maakt en iedereen rond een gemeenschappelijk project schaart. Het is nooit een standaardoplossing en wordt enkel voorgesteld als dat steek houdt in het licht van de waarden en het levensproject van de familie.
Concreet helpen we om de verbintenis te verduidelijken en het vehikel of de methode te selecteren om het project op poten te zetten. Soms kan filantropie een discussie ontwarren: we gaan dan van het zuiver financiële aspect over naar de algemene doelstelling.
Kunt u uit uw ervaringen anekdotes met ons delen die jullie aanpak illustreert?
In een ondernemersfamilie liep alles vast op een gevoel van onrechtvaardigheid. We hebben samen rechtvaardigheidscriteria en een overdrachtskalender opgesteld. Door die transparantie ontspanden de relaties en werd de onderneming veilig gesteld.
Een ander geval: enkele broers konden geen akkoord treffen over hun rol. We hebben de overdracht aan een gemeenschappelijk filantropisch project gekoppeld, met een eenvoudig bestuur en een jaarlijkse opvolging: door de zin van het project te bespreken, werd delen mogelijk.
In beide situaties heeft de context (regels, rollen, termijn) het verschil gemaakt.
Waarom hebben jullie meegewerkt aan het boekproject 'L'argent, poison ou trésor' ('Geld: vergif of schat')?
Dat boek heeft iets bij me losgemaakt: geld is nooit neutraal. Afhankelijk van het kader en de gekozen woorden wordt het een hefboom of een bron van spanning.
Bovendien heb ik samen met Philippe Depoorter lang aan die thema's gewerkt voor families met grote vermogens, met name voor de overdracht van een onderneming aan de volgende generaties, en aan alle delicate vragen rond geld en de overdracht. Het leek een logische keuze om met Banque de Luxembourg deel te nemen aan dat avontuur door het project te steunen.
Het werk richt zich immers tot iedereen die financieel orde op zaken wil stellen en zijn vermogensbeslissingen wil rationaliseren.
Het is het resultaat van een samenwerking tussen Philippe Depoorter, Étienne Eichenberger en Nicole Prieur en combineert vermogensgerelateerde, filantropische en klinische overwegingen. Het is gebaseerd op geanonimiseerde interviews met veertien welgestelde personen, bespreekt de terugkerende bronnen van spanning (bezit/beroving, rechtvaardigheid, symbolische macht van geld) en stelt gespreksonderwerpen voor (bestuur, overdracht, filantropie). Het boek is veeleer een uitnodiging dan een aanmaning: het biedt mensen de kans hun relatie met geld te verduidelijken en stuurt de lezers in de richting van rationele beslissingen die zijn afgestemd op hun waarden.
Waar is 'L'argent, poison ou trésor' verkrijgbaar?
U kunt het rechtstreeks bestellen via het formulier hieronder.
Wij bieden u persoonlijke begeleiding.
Voor een vertrouwelijk gesprek over de overdracht van uw vermogen of onderneming, de implementatie van een familiecharter of de uitwerking van een filantropisch project kunt u contact opnemen met Anne Goedert, Adviseur Grote Cliënten.
