Steeds meer twijfel over Amerikaanse activa

Het Amerikaanse exceptionalisme behoort tot het verleden. De agressieve invoerheffingen en het onvoorspelbare economische beleid van de regering-Trump wegen op de waardering van de Amerikaanse activa.

De verhoging van de invoerheffingen is agressiever en forser dan verwacht, ongezien zelfs in de economische geschiedenis. Het gemiddelde van de Amerikaanse douanetarieven steeg met factor tien en ligt thans het hoogst in ruim honderd jaar. Met een heffing van bijna 150% op Chinese import wordt er de facto een op lange termijn onhoudbaar embargo opgelegd aan de op een na grootste economische macht ter wereld.

Met die terugkeer naar een protectionistisch beleid aan de andere kant van de Atlantische Oceaan wordt een einde gebreid aan een ellenlange periode van steeds sterker geglobaliseerde handel, die de wereldeconomie geen windeieren heeft gelegd.

Economische ambities die moeilijk waar te maken zijn

De Amerikaanse regering heeft haar doelstellingen duidelijk aangekondigd: de 'herindustrialisering' van de Verenigde Staten door de activiteit terug te halen naar Amerikaans grondgebied, een rechtzetting van de Amerikaanse handelstekorten dankzij meer export en minder import, en inkomsten genereren om belastingverlagingen mogelijk te maken.

Dat is evenwel een plan van lange adem. Zelfs als alles meezit, zal het jaren duren om die doelstellingen te verwezenlijken. De repatriëring van de productieketens naar Amerikaans grondgebied vereist namelijk ingrijpende investeringen die op korte termijn niet zomaar mogelijk zijn. Bovendien is niet zeker dat zulke investeringen rendabel zouden zijn. De productiekosten zouden een stuk hoger liggen, en de uiteindelijke prijs van de goederen bijgevolg ook. Dat zou nefast kunnen zijn voor de consumentvraag en de winstmarges van de ondernemingen. De langetermijnvoordelen van het protectionistische beleid voor de Amerikaanse economie lijken erg onzeker. Op korte termijn zijn de eerste gevolgen al zichtbaar en, tot niemands verbazing, negatief.

Eerste aantasting van de vertrouwensindicatoren

De vertrouwensindicatoren verliezen terrein, zowel op het niveau van de ondernemingen als op dat van de Amerikaanse consument, die geldt als de motor van de economie. Bovendien verwacht die laatste de komende twaalf maanden stevige prijsstijgingen tot niveaus die we niet meer zagen sinds het begin van de jaren 1980.

We mogen niet vergeten dat ongeveer 40% van de uitgaven in de Verenigde Staten wordt toegeschreven aan de 20% consumenten met het hoogste inkomen. Door de recente correctie op de markten (de S&P 500 heeft zo'n 20% verloren in lokale valuta ten opzichte van de piek midden februari) lijden die welgestelde consumenten nu onder negatieve welvaartseffecten. Bovendien zijn de spaarreserves die de minder gegoede gezinnen hebben opgebouwd tijdens de coronacrisis, intussen uitgeput.

Bron: University of Michigan, Banque de Luxembourg

Bron: University of Michigan, Banque de Luxembourg

Wat nog verrassender en zorgwekkender is dan de terugval van de aandelenmarkten, is de stijging van de langetermijnrente begin april. Dat is een duidelijke boodschap voor de Amerikaanse regering, die wordt geconfronteerd met sterk verslechterde overheidsfinanciën en daarom door de obligatiemarkt tot de orde wordt geroepen. Ook de dollar verliest heel wat terrein, nu de scherpe kritiek van president Trump op het monetaire beleid van de Federal Reserve en het feit dat hij voorzitter Jerome Powell wil vervangen, doen vrezen voor de onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale bank.

De druk van de markten dwong Donald Trump intussen tot actie, en hij schortte de wederkerige tarieven op voor een korte periode van 90 dagen. Voor het eerst veranderde hij het geweer van schouder, om wat tijd te creëren voor de bilaterale onderhandelingen en vooral om de markten te kalmeren. Het was evenwel niet de laatste keer. Intussen werden de wederkerige heffingen op elektronische goederen als computers en gsm's geschrapt, waardoor voor die Chinese goederen nu een heffing van 20% geldt.

Een matig geapprecieerde Chinese tegenaanval

De Chinese tegenaanval viel bij president Trump niet in goede aarde: de overheid kondigde verhoogde invoerheffingen aan op Amerikaanse producten. Dat tarief strandde op een economisch onleefbaar niveau van 125%.

De Amerikaanse regering lijkt onderschat te hebben in welke mate China weerwoord kan bieden. China importeert voor zo'n 450 miljard USD naar de Verenigde Staten, ongeveer 13% van de totale import en 1,5% van het Amerikaanse bbp. Het leeuwendeel van die import is op korte termijn moeilijk vervangbaar, met name de elektronische en technologische goederen. China kan zijn afhankelijkheid van de Amerikaanse import, die in 2024 goed was voor 13,4% van de totale import, tegenover 20% in 2016, daarentegen betrekkelijk eenvoudig afbouwen, met name wanneer het landbouwproducten of energie betreft.

China ging ook over tot andere vergeldingsmaatregelen, zoals de opschorting van de export van verscheidene types zeldzame grondstoffen, die onmisbaar zijn voor tal van Amerikaanse sectoren (defensie, technologie enzovoort). Bovendien zal de verwerping van de grote Amerikaanse merken door de Chinese consumenten erg waarschijnlijk wegen op de verkoopcijfers van verscheidene multinationals aan de andere kant van de grote plas. Ten slotte zou China zijn begrotingsbeleid ook kunnen versoepelen om de binnenlandse consumptie een duwtje in de rug te geven.

Samenvattend kunnen we stellen dat de handelsoorlog van de nieuwe regering-Trump de wereldwijde groei stevig zal afremmen en de inflatie tijdelijk de hoogte zal injagen. Een Amerikaanse recessie valt niet uit te sluiten Hoe langer de bilaterale overeenkomsten tussen de voornaamste partners uitblijven, vooral met China, hoe groter de economische schade. Hoewel de Verenigde Staten nog steeds stevige concurrentievoordelen kunnen voorleggen op technologisch, energie- en militair vlak, kan die bruuske terugkeer naar een protectionistisch beleid de geloofwaardigheid van het land als betrouwbare handelspartner aantasten.

Damien Petit, Hoofd Private Banking Investments
Banque de Luxembourg